SAYFAMIZ YAPIM AŞAMASINDADIR

1.Temel bileşenler giriş ve su

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ

Temel bileşenlerin ne olduğunu söyle.

-Bütün canlıların yapısını oluşturan bileşenlere temel bileşenler denir. Canlılar çok çeşitli de olsalar bu temel bielşenlerden yapılırlar. Aynen binalar ve onların yapımında kullanılan maddeler gibi.

Temel bileşenleri yapılarına göre sınıflandır ve organik inorganik terimlerini tanımla.

-Temel bileşenleri organik ve inorganik olarak sınıflandır. Önce karışık ver sonra yapılarına göre sınıflandır.

-Karbon ve hidrojeni birlikte bulunduran maddelere organik, bulundurmayanlara ise inorganik madde denir.

İnorganik bileşiklerin genel özelliklerini ver.

1-Genellikle canlı vücudunda üretilmeyip dışarıdan alınırlar.

2-Boyutları küçük olduğu için sindirilmezler. Vücuda alınca hemen kana ve hücrelere geçebilirler.

3-Enerji vermezler. Görevleri yapıya katılmak ve düzenleyicilik yapmaktır.

4-Miktarları vücudumuzda dengede tutulması gerekir. Her gün ihtiyacımız kadarını almak zorundayız. Örnek: Her gün 2-2.5 litre su 0.05-3mg mg alınmalıdır.Aynı zamanda fazlalıkları ve eksiklikleri problem çıkarır. Örneğin: Fazla tuz alınımı yüksek tansiyona sebep olurken, iyot eksikliği guatrı hastalığına, Mg eksikliği ise kramplara sebep olur.

SU

Suyun hayat için önemine vurgu yap.

-Fotosentez için su gerekir. Su yoksa fotosentez ve besin olmadığı için hayat durur.

-Vücudumuzun ¾ sudur. Bu su hücrelerimizin içinde ve etrafında bulunur. Çünkü bütün biyokimyasal reaksiyonlar su içinde gerçekleşir. Su olamadan metabolik faaliyetler tamamen durur.

-Dünyanın  ¾  sudur.Çünkü canlılar ya su içinde yaşamalı veya suya ulaşabilmelidir. Çünkü su hayat demektir.

Suyun yapı ve öneminden bahset.

-Suyun bu kadar önemli olması yapısı, yapısından kaynaklanan özeliklerinden ve yaptığı görevlerden kaynaklanmaktadır.

-Su yapısını kaybederse bütün özellik ve görevlerini de kaybeder.

-Japon bilim adamının mikrodalga fırın ve su deneyini anlat.

Suyun yapısını ver.

-Su iki hidrojen atomun, bir oksijen atomuna 104.5 derecelik iki kovalent bağ ile bağlanması sonucu oluşanur.

-Bu bağ açısından dolayı su polar özellik kazanır. Polar: üzerinde hem +, hem de – yükler taşıyan maddelere denir.

-Normalde nört (yüksüz)  olması gereken su, bağ açısından dolayı polar özellik gösterir.

Su moleküllerini bir arada tutan hidrojen bağları ve bunların öneminden bahset.

-Su molekülleri polar olduğu için birbirlerini çeker ve bir arada kalırlar. Bu çekim birbirlerine yaklaşınca aralarında kurulan zayıf bir bağ olan hidrojen bağlarından kaynaklanır. Bu fikri şırınga örneği ve musluktan damlayan damla örneği ile pekiştir.

-Yani suyun polaritesi, hidrojen bağlarına sebep olur. Buda su moleküllerini bir arda tutar.

-Suyun bütün özellikleri ve yaptığı görevler polaritesi ve polaritenin sebep olduğu hidrojen bağlarından kaynaklanır.

-Animasyon:Suyun yapısını göster.

Suyun özelliklerini ver.

-Su temel olarak şu  5 özelliğe sahiptir.1-Çözücülük, 2-Kohezyon ve yüzey gerilimi, 3-Yüksek öz ısı, 4-Yüksek buharlaşma ve yoğunlaşma ısısı, 5-Donunca genişleme

Suyun özelliklerinin ne olduğu ve bu özelikleriyle yaptıklarıgörevlerinisöyle.

1-Çözücülük:

-Canlılardaki çözücü sudur.

-Su içine atılan maddeleri parçalarına ayırır. Buna çözücülük denir. Örneğin: Suya atılan tuz içinde bulunan Na ve Cl su tarafından çözülür. Çekiçle zor yapacağımız işi su bu özelliğinden dolayı kolayca yapar.

-Damacanada çok üzün süre bekleyen su zararlıdır. Neden?  Çünkü su iyi bir çözücü olarak bazı zararlı maddeleri damacana plastiğinden çözerek kendine karıştırmaktadır. Buda onun çözücülük özelliğinden kaynaklanır.

-Bu özellik canlıların ne işine yarar.

-İnsan ve hayvanlarda besinlerin sindirimidir. Bu yüzden yemek sonrası su içiyoruz.

-Maddelerin taşınması. Kanımızda bu yüzden çok su vardır.

-Artıkların vücuttan atılmasıdır. Gıda ve ilaç boyaları, sigaradaki bazı zararlı maddeler suda çözünür hale getirilip idrarla dışarı atılmaktadır.

-Bitkiler verilen gübreden ancak su gübreyi çözünce yararlanabilmektedir.

2-Kohezyon ve yüzey gerilimi:

-Su molekülleri arasındaki bütün hidrojen bağlarının oluşturduğu ve su moleküllerinin bir arada kalmasını sağlayan kuvvete denir.

-Ayrıca bu kuvvet su yüzeyinde su moleküllerinin yan yana sıkıca dizilmesi ve ince bir tabaka oluşturmalarına sebep olur. Buna yüzey gerilimi denir.

-Bu özellik canlıların ne işine yarar.

-Kohezyon bitkilerde suyun yükseklere taşınmasını sağlar.

-Yüzey gerilimi birçok sucul böceğe yaşam alanı sağlar.

                Etkinlik: 1 lira üzerine su damlatıp kohezyon ve yüzey gerilimini göstermek.

3-Yüksek öz ısı:

                -Bir maddenin öze ısısı demek 1 gramının sıcaklığını 1 C değiştirmek için gereken ısı demektir.

-Suyun öz ısısı 1 cal. , demirinki ise 0.1 cal dür. Yani iki demir bardak alınıp birine su koyup diğerini boş bırakarak güneş altına koysak su dolu olan kolay ısınmaz. Bunun sebebi suyun ısıyı almasıdır. Çünkü öz ısısı yüksektir.

 

 

 

-Bu özellik canlıların ne işine yarar.

-Dolayısıyla uyun öz ısısı çok yüksektir. Bunun bir diğer manası suyun sıcaklığı çabuk artmaz ve çabuk soğumaz demektir.

-Bu özelliğinden dolayı göller ve okyanuslardaki su sıcaklık değişimlerini dengede tutar. Bundan dolayı kışın sahil şeritleri ılık olur çabucak soğumaz. Buda dünyayı canlılar için uygun bir yaşam alanı haline getirir. Diğer gezegenlerde ısınma ve soğuma çok hızlı olur ve gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı çok yüksek olur.

4-Yüksek buharlaşma ve yoğunlaşma ısısını;

-Bir madde için buharlaşma ısısı demek 1gramını sıvı halden gaz haline getirmek için verilmesi gereken ısı miktarı demektir.

-Suyun 1 gramı için buharlaşma ısısı 580 cal dür. Yani su yüksek bir buharlaşma ısısına sahiptir.

-Yüksek buharlaşma ısısının bir diğer manası sıvıdan gaz haline geçerken çok ısı almak ve gazdan katı hale geçerken aldığı çok ısıyı geri ortama vermek manalarına gelir.

-Güneş altına konulan karpuzun soğuması, yüz yıkayınca yüzün çabuk serinlemesi vb.. durumlar tamamen suyun yüksek buharlaşma ısından kaynaklanır.

-Bu özellik canlıların ne işine yarar.

-Bu özellik dünyanın ve canlı vücutlarının suyun buharlaşması sayesinde fazla ısınmayıp soğumasını sağlar.

Not:Yüksek öz ısı ve yüksek buharlaşma ısısı özellikleri ile su dünya üzerinde sıcaklıkları belirli sınarlar içinde tutar.

5-Donunca genişleme;

- Okyanuslar ve göller kışın tamamen donmaz, çünkü buz suyun üzerinde yüzer.

-Su donarken su molekülleri etraflarıyla dörder (max.) sayıda hidrojen bağı kurarlar. Bu bağlar molekülleri en uzak noktalara iter ve aralarındaki boşluğu artırır.Bu ise hacimde artmaya ve yoğunlukta azalmaya sebep olur.Dolayısıyla donan su yüzer.

-Bu özellik canlıların ne işine yarar.

-Böylece kışın okyanus ve göllerde hayat devam edebilir.